← Tüm terimler
Dizin Hizmeti

Dizin hizmeti nedir?

Dizin hizmeti; kullanıcıların, grupların ve cihazların tutulduğu, uygulamaların kimlik doğrulamak ve öznitelik sorgulamak için başvurduğu merkezi ve hiyerarşik bir veritabanıdır.

Son güncelleme: 14 Temmuz 2026

Dizin hizmeti nasıl çalışır

Bir dizin, kimlik verisini ilişkisel tablolar yerine kayıtlardan oluşan bir ağaç olarak düzenler. Kullanıcı veya grup gibi her kaydın, hiyerarşideki yerini belirten ayırt edici bir adı ve bir dizi özniteliği vardır: oturum adı, e-posta, telefon, grup üyelikleri ve organizasyon birimi. Bu yapı, kurumların kendilerini gerçekte nasıl örgütlediğini yansıtır ve okuma işlemlerini son derece hızlı kılar.

Uygulamalar dizinlerle standart protokoller, en yaygın olarak da LDAP üzerinden konuşur. Tipik bir etkileşim, bind (kimlik bilgilerini kullanıcının kaydıyla karşılaştırarak doğrulama) veya arama (öznitelik sorgulama ya da grup üyeliği çözme) işlemidir. Dizinler çok okuma, az yazma için eniyilenmiştir ve çoğu, yedeklilik ve yerellik için birden fazla sunucuya çoğaltmayı destekler. Bilinen uygulamalar arasında Microsoft Active Directory, OpenLDAP ve Oracle Unified Directory sayılabilir.

Dizin hizmetleri neden önemli

Dizin, genellikle çalışan kimliği için yetkili doğru kaynaktır. Kimin istihdam edildiğini bordro bilebilir; ama kimin nereye, hangi gruplardan türeyen yetkilerle oturum açabileceğini dizin belirler. Tek oturum açmadan hesap açmaya ve erişim gözden geçirmelerine kadar tüm alt kimlik süreçleri, ancak kendilerini besleyen dizin kadar doğrudur.

Bu yetkili konum, dizin hijyenini bir güvenlik meselesi yapar. Ayrılan çalışanlara ait bayat hesaplar, kontrolsüz büyüyen grup üyelikleri ve yönetilmeyen servis hesapları, güvenlik değerlendirmelerinde en sık rastlanan bulgulardandır; çünkü her biri saldırgan için hazır bir yoldur. Dizini İK olaylarıyla eşitlemek ve düzenli gözden geçirmek, kimlik yönetişiminin temel işidir.

Uygulamada dizin hizmetleri

Bugün çoğu kurum hibrit çalışır: eski sistemler ve etki alanına katılmış makineler için Active Directory veya OpenLDAP gibi şirket içi bir dizin, SaaS uygulamaları için de bir bulut kimlik platformu. İkisini birbirine bağlayan doku, kullanıcıları, grupları ve öznitelikleri iki dünyada da tutarlı tutan dizin eşitleme ile yalnızca LDAP konuşan uygulamaların modern merkezi politikaya katılmasını sağlayan protokol köprüleridir.

Bu katmanı değerlendirirken hangi dizinlerin eşitlenebildiğine, çakışma ve silmelerin nasıl ele alındığına ve eski protokollerin terk edilmek yerine köprülenip köprülenmediğine bakın. Monosign; Active Directory, OpenLDAP, Oracle Unified Directory ve diğer kaynaklar için dizin eşitleme ve dizine bağımlı sistemlerin modern bir kimlik platformuyla çalışmaya devam etmesini sağlayan bir LDAP ağ geçidi sunar.

Sık sorulan sorular

Dizin hizmeti ile veritabanı arasındaki fark nedir?
Dizin, özelleşmiş bir veritabanıdır: ilişkisel değil hiyerarşiktir, işlemler yerine hızlı okuma ve sorgulama için eniyilenmiştir ve her uygulamanın kullanabileceği LDAP gibi standart protokollerle erişilir. Veri sürekli değişiyorsa veya karmaşık birleştirmeler gerekiyorsa genel amaçlı veritabanları daha uygundur; paylaşılan ve durağan bir kimlik kaynağı olarak ise dizinler üstündür.
Active Directory ile dizin hizmeti aynı şey midir?
Active Directory, dizin hizmetinin bir uygulamasıdır ve Windows odaklı kurumlarda açık ara en yaygın olanıdır. OpenLDAP, Oracle Unified Directory ve çeşitli bulut dizinleri diğer uygulamalardır. Kavramları ve genellikle LDAP protokolünü paylaşırlar; ancak şema, yönetim araçları ve Kerberos entegrasyonu ile Grup İlkesi gibi ek özelliklerde ayrışırlar.
Önceliği bulut olan şirketlerin hâlâ dizine ihtiyacı var mı?
Şirket içi bir sunucuya olmasa da bu işleve hâlâ ihtiyaçları vardır. SSO ve hesap açma süreçlerinin besleneceği, kullanıcıları, grupları ve öznitelikleri tutan yetkili bir kaynak mutlaka bulunmalıdır. Bulut kimlik platformları bunu hizmet olarak sunar; kalan eski sistemlere de bir LDAP ağ geçidiyle açılabilir.